Araştırmak Yazmamak ya da Yazmak Hepsi Suç
Çok eskiden, henüz “modern hukuk” diye bir şeye geliştirmeden önce, Sümer topraklarında hırsızlar vardı. Ama dikkat: Bu hırsızlar, bizim bugün anladığımız anlamda “gece yarısı komşunun tavuğunu çalan” tipler değildi. Onlar toplumun en organize, en disiplinli, en profesyonel kesimini temsil ediyorlardı.
Kimse onlara “hırsız” diyemezdi. Diyene, haberi tablete yazana, resimleyene, hatta rüyasında görüp sabah anlatana yazıklar olsun. Çünkü o kelime, doğrudan doğruya “ölüm fermanı” demekti. Haberciyim diye tabletlere “Falanca kişi, gece vakti filanca ambarı boşalttı” yazmak, suçların en büyüğü sayılırdı. Yazmamak da aynı şekilde suçtu. Görmek de, görmemek de. Kısaca, hırsızı fark etmek ile fark etmemek arasında hiçbir fark yoktu; ikisinin de cezası aynıydı: Şeytan çarmıhı. O dönem çarmıhın da şeytanın da nasıl bir şey olduğu tartışmalı, ama herkes korkuyordu, o kadar yeter.
Sümerliler modern hukuka sahip olmadıkları için, hırsızlığı engellemek gibi zahmetli ve maliyetli bir yola sapmak yerine çok daha pratik bir çözüm buldular: “Hırsız” kelimesini yasakladılar.
Kelime yoksa, suç da yoktur.
Suç yoksa, hırsız da yoktur.
Hırsız yoksa, herkes mutludur.
Bu basit mantık, dönemin en büyük toplumsal reformu olarak kabul edildi. Tabletlerde artık “hırsız” kelimesi geçmiyordu. Onun yerine “mal transferi uzmanı”, “gece vakti lojistik operatörü”, “ambar optimizasyon görevlisi” gibi daha saygın unvanlar tercih ediliyordu. Birisi gece ambarı boşaltmışsa, bu bir “yeniden dağıtım” faaliyetiydi. Birisi komşunun sığırını alıp götürmüşse, bu “kaynakların verimli kullanımı”ydı. Kimse “çalındı” demiyordu; herkes “yer değiştirdi” diyordu. Ve herkes çok mutluydu. Çünkü kelime yoktu.
Elbette bazı şimdiki gazeteciler gibi inatçı tablet yazarları vardı. Onlar “ama ben gördüm” diye tutturuyor, “ama mal gitti” diye ağlıyordu. Onların da sonu belliydi: Ya tableti kırılıyor, ya da kendileri şeytan çarmıhına asılıyordu. Böylece toplum, yavaş yavaş “gerçek” ile “söylenen” arasındaki farkı unuttu. Gerçek, ancak tablette (gazete) yazıldığı kadardı. Yazılmayan şey ise hiç olmamıştı.
Ve işte tam bu noktada, modern çağın büyük mucizesi devreye giriyor.
Biz, çağdaş toplumuz. Bizde Hırsızlık yoktur. Olma ihtimali bile suç niteliğindedir. Bizim fonlarımız var. Bizim modern hukukumuz var. Bizim “bağımsız” yargı organlarımız, “şeffaf” denetim mekanizmalarımız, “etik” kurullarımız, “kamuoyu bilgilendirme” birimlerimiz var. Biz hırsızlığı mazide bıraktık. Artık kimse hırsızlık yapmıyor. Çünkü modern hukuk, hırsızlığı yasakladı. Hem de o kadar etkili yasakladı ki, bugün hırsızlık diye bir şey duymak bile neredeyse imkânsız.
Tabii ki bazen bazı “mallar” yer değiştiriyor. Bazen bazı “kaynaklar” beklenmedik şekilde el değiştiriyor. Bazen bazı “kamu ihaleleri” garip bir hızla sonuçlanıyor. Ama bunlar hırsızlık değil. Bunlar “proje”, “yatırım”, “stratejik ortaklık”, “kamu-özel işbirliği”, “yeniden yapılandırma”… Kısaca, isimleri var. Ve ismi olan şey, suç olamaz.
Sümerliler kelimeyi yasaklayarak sorunu çözmüştü. Biz ise kelimeyi yasaklamadık; daha iyisini yaptık. Kelimeyi tuttuk, ama anlamını tamamen boşalttık. Artık “hırsız” diye birini işaret etmek, neredeyse hakarettir. Çünkü modern toplumda hırsız yoktur. Varsa bile, o “organize müteşebbis”tir. “Başarılı iş insanı”dır. “Vizyoner yatırımcı”dır.
Sümer’de tablet kırılırdı. Bizde ise tablet kırılmaz; tablet “düzeltme” alır. Haber “denge” ister. Gerçek “bağlam” ister. Ve her şey “hukuki süreç” ister.
Neyse ki çağdaşız. Neyse ki fonlarımız var. Neyse ki modern hukukumuz, o eski, kaba, yüzü kızartan “hırsızlık” kavramını tarihin tozlu raflarına kaldırdı.
Artık kimse hırsız değil.
Herkes sadece… çok organize.
Yorumlar (0)