Datça’da Yol Çalışmaları

Yol çalışmaları, kentleşmenin vazgeçilmez bir parçası olsa da, uygulama sürecinde vatandaşlar için ciddi bir çileye dönüşebilmekte. Planlama hataları, uzayan bitiş tarihleri ve güvenlik eksikleri, günlük hayatın akışını doğrudan baltalayan unsurlar haline gelmektedir. Dolayısıyla yol çalışmaları; yerel yönetimin planlama becerisi, şeffaflığı ve vatandaşla kurduğu bağın en somut sınavıdır.

Yol çalışmaları, kentleşmenin vazgeçilmez bir parçası olsa da, uygulama sürecinde vatandaşlar için ciddi bir çileye dönüşebilmekte. Planlama hataları, uzayan bitiş tarihleri ve güvenlik eksikleri, günlük hayatın akışını doğrudan baltalayan unsurlar haline gelmektedir.

Dolayısıyla yol çalışmaları; yerel yönetimin planlama becerisi, şeffaflığı ve vatandaşla kurduğu bağın en somut sınavıdır.

Bitmek bilmeyen, uzayan yol çalışmalarında, “Sorumlu kim?” sorusu kaçınılmaz hale gelirken, yerel yönetimlerin bu süreçteki temel sorumlulukları aslında şu şekilde sıralanabilir:

1. Stratejik Planlama ve Koordinasyon

Yol çalışmalarının uzamasının en büyük sebebi genellikle koordinasyon eksikliğidir. Bir belediye yolu yaptıktan iki hafta sonra su-kanalizasyon idaresi kablo döşemek için o yolu tekrar kazıyorsa, burada ciddi bir planlama kusuru var demektir. Yerel yönetimler; altyapı (su, kanalizasyon) ve üstyapı (yol döşeme, kaldırım) çalışmalarını tek bir takvimde birleştirmekle yükümlüdür.

2. Denetim ve Müteahhit Yönetimi

Belediyeler, işi ihale ettikleri taşeron firmaların da performansından doğrudan sorumludur. Çalışma alanında işçilerin görülmediği “boş geçen günler”, yerel yönetimin denetim mekanizmasının zayıflığını gösterir.

Denetim ve yönetimde dikkat edilmesi gereken hususlar ise;

İş güvenliği: Şantiyenin etrafının doğru çevrilmesi,

Zaman yönetimi: Belirlenen bitiş tarihine sadık kalınması,

Kalite kontrol: Yapılan yolun ilk yağmurlarda bozulmamasıdır.

3. İletişim ve Şeffaflık: “Ne Zaman Bitecek?”

Vatandaşın en büyük öfkesi belirsizlikten kaynaklanır. Yerel yönetimler;

• Çalışmanın neden yapıldığını,

• Ne kadar süreceğini,

• Alternatif güzergahların nereler olduğunu net bir şekilde ilan etmelidir.

Datça’da yapılan çalışmalara baktığımızda , uzun bir süredir ilçenin her yerinde yol alt yapı çalışmaları yapılıyor. Yolların üstündeki kaplamalar kazılıyor, üst yapıya geçilmiyor, bir taraftan çok şiddetli yağmurlar yağıyor. Bu da kaplaması kazılmış mevcut yolların temelini de bozuyor, Tüm yollar delik deşik ay yüzeyi gibi.

Yollar arasında öncelik sırası yapılıp işler bitirilerek gidilmediği için yapılan işler de bozuluyor. Bu da inşaat süresinin uzamasına neden oluyor.

Su tesisatı tamirleri başka bir konu; yapılan tamirler birkaç gün içinde tekrar patlıyor Çünkü hiçbir tamir, şartnamesine uygun yapılmıyor. Gerçek bir zemin sıkıştırması ve uygun malzeme kullanılmaması gibi bir sıkıntı var.

Mevcut yolların durum tespiti yapılıp eksikleri tespit edilip tamamlanarak üst yapı çalışmalarına başlanmalıdır.

Yapılan yol çalışmalarını ikiye ayırarak irdelememiz daha rasyonel olacaktır.

Mevcut yolların durumu:

Mevcut yolların kilit taşı döşenen kısımlarında kısmen daha iyi bir çalışma yapıldığı gözlemlenmektedir. Makadam yanı sıcak asfalt üzerine mıcır dökülerek sıkıştırılan yerlerde ise yol da herhangi bir sıkıştırma yapılmadığı için çökmeler kaplamalarda oyulmalar mevcuttur

Alt yapı ve sanat yapıları : Mevcut yollarda alt yapı çalışmaları kısmen yapılmıştır. Çevre şevlerin islahı ve drenaj işleri yapılmadığı için yoğun bir yağmurdan sonra yollarda çevreden akıp gelen toprak ve moloz, kimi yerlerde ise mevcut yol kaplamasından ayrışan molozlarlar birikmektedir. Yine yol drenajlarının yapılmaması ve Ayrı bir yağmur suyu kanalı yapılıp yağmur sularının tahliyesi sağlanmadığı ayrıca yola gerekli eğimler verilmediği için yol üstünde biriken yağmur sularının tahliyesi yapılamamakta sebep oldukları zarar önlememektedir.

Yolların kullanımı ve projelendirme detayları: 

Yollar şehir içi trafiğine göre projelendirilmiştir.  

Ancak artan trafik yükü (Beton mikserleri, Beton pompaları, İnşaat makinaları, Nakliye araçları) yolların taşıması gereken yükün çok üstündedir. Bu da yolların kullanım süresini kısaltmaktadır.

Yapılmakta olan yollarda eksik bulunan çalışmalar:

a) Yangın hidrantları, Özellikle yangın sırasında itfaiye araçlarının giremediği dar sokaklarda yapılmalıdır.

b) Bisiklet yolları; Bisiklet yollarına ilişkin bir çalışmaya rastlanmamıştır.

c) Kanalizasyon rögar kapaklarının montajında yol üst yapısı kotları ile kapak kotlarının uyumu

d) Yol inşaatı İş programı: İnşaat çalışmalarına  başlamadan önce iş programı yapılmalı, yapılacak işin miktarı gerekli ekipman ve malzeme miktarı, Yapılacak işlerin öncelik sırası ve birbiri ile ilişkisi belirlenmeli, hava durumu ve olumsuz etkilerinden korunmak için iş başlangıç süreleri değerlendirilmelidir.

Güney bölgelerimizde yol üst yapı çalışmalarının genel olarak Eylül ayında yapılması alt yapı çalışmalarının ise Mayıs-Eylül ayları arasında olması önerilir, Bunun nedeni de: Kazı dolgu sıkıştırma için yaz ayları daha uygun olması Üst yapı asfaltlama çalışmaları ise yılın yağışsız kurak ayı olan eylül ayında olması planlanır.

Ayrıca alt temel, varsa sanat yapıları işleri bittikten sonra, dolgu ve sıkıştırma işleri yapılmalıdır ancak bundan sonra kanalizasyon işleri yapılmalıdır, kanalizasyon borularının etrafına ve üstüne şartnamelerde belirtilen evsafta malzeme  ile doldurularak sıkıştırılmalıdır. Sıkıştırma işi yolda çok önemlidir. Yolun vasfına göre ve taşıyacağı trafik yüküne göre sıkıştırma yapılmalıdır. Eğer istenilen vasıfta sıkıştırma yapmazsanız yolda kullanım sırasında çökmeler oluşur.

Sonuç:

Yol çalışması bir hizmettir; ancak bu hizmetin süresi ve yönetiliş biçimi, yerel yönetimin vatandaşına verdiği değerin göstergesidir. Plansızca açılan ve kapatılmayan her çukur, sadece fiziksel bir engel değil, aynı zamanda bir güven kaybıdır.

Aysel Tantuğ Atasoy, İnşaat Mühendisidir ve TİP Datça  Kent ve Yerel Yönetimler Çalışma Birimi Sorumlusudur...