Özgürlük, her zaman muhaliflerin özgürlüğüdür”
15 Ocak 1919, Alman devrimci hareketinin en karanlık günlerinden biriydi. Berlin’in soğuk sokaklarında, işçi sınıfının iki büyük enternasyonalist önderi Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht, sosyal demokrat hükümetin ve Alman burjuvazisinin paramiliter birlikleri tarafından vahşice katledildi. Bu cinayet, sadece iki bireyin sonu değil, aynı zamanda Alman Devrimi’nin kanla bastırılmasının simgesiydi. Ancak onların anıları, fikirleri ve mücadeleleri, yüzyılı aşkın bir süredir sosyalist harekette yankılanmaya devam ediyor. Luxemburg ve Liebknecht, Marksist düşüncenin en parlak temsilcileri olarak, emperyalizme, savaşa ve kapitalizme karşı duruşlarıyla, işçi sınıfının özgürleşme mücadelesine ilham kaynağı oldular.
Rosa Luxemburg, 1871’de Polonya’nın Zamosc şehrinde, Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Henüz genç bir kızken, Polonya’daki milliyetçi ve sosyalist hareketlere katılarak politik bilincini şekillendirdi. Almanya’ya göç ettikten sonra, Sosyal Demokrat Parti (SPD) içinde hızla yükseldi ve Marksizm’in en yetkin teorisyenlerinden biri haline geldi. Luxemburg’un yaşam felsefesi, diyalektik materyalizmin derin bir kavrayışına dayanıyordu: O, kapitalizmin çelişkilerini, emperyalizmin kaçınılmazlığını ve işçi sınıfının devrimci potansiyelini vurguluyordu. “Reform mu Devrim mi?” adlı eserinde, reformist yaklaşımları eleştirerek, gerçek değişimin ancak kitlelerin spontan eylemleriyle geleceğini savunuyordu. Luxemburg, sosyalizmin “barbarlık mı yoksa sosyalizm mi” ikilemiyle karşı karşıya olduğunu söylerdi; bu, onun enternasyonalist vizyonunun temel taşıydı. Milliyetçiliği reddederek, işçilerin ulusal sınırları aşan birliğini ön plana çıkarıyordu. Onun felsefesi, bireysel özgürlüğün kolektif mücadeleyle bütünleştiği bir hümanizmi yansıtıyordu: zayıf bir bedene sahip olmasına rağmen, düşüncesinin gücüyle erkek egemen bir dünyada devrimci bir figür oldu.
Luxemburg’un mücadeleleri, teoriyle pratiğin kusursuz bir birleşimiydi. 1905 Rus Devrimi sırasında, kitle grevlerinin rolünü teorize ederek, devrimin spontan karakterini vurguladı. Almanya’da SPD’nin revizyonist eğilimlerine karşı çıktı; Eduard Bernstein’in reformist fikirlerini sertçe eleştirdi. Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle, SPD’nin savaş yanlısı tutumuna karşı bayrak açtı. Savaşı “emperyalist bir katliam” olarak nitelendirdi ve enternasyonalist bir duruş sergileyerek, işçileri kardeş katliamına karşı ayaklanmaya çağırdı. Bu dönemde, Karl Liebknecht ile birlikte Spartaküs Birliği’ni kurdu; bu örgüt, savaş karşıtı propaganda yaparak, devrimci bir çekirdek haline geldi. Luxemburg, hapishanede geçirdiği yıllarda bile üretkenliğini korudu: “Rus Devrimi” adlı eserinde, Bolşevik Devrimi’ni eleştirirken, demokrasinin önemini vurguladı ve diktatörlüğe karşı uyarıda bulundu. Onun mücadelesi, sadece politik değildi; kadın hakları, anti-militarizm ve anti-kolonyalizm gibi alanlarda da öncüydü. Luxemburg, devrimi bir entelektüel egzersiz olarak değil, kitlelerin canlı eylemi olarak görüyordu; bu yüzden, 1918 Kasım Devrimi’nde işçilere önderlik etti, ancak devrimin bastırılmasıyla trajik sonuna yaklaştı.
Karl Liebknecht ise, 1871’de Leipzig’de doğdu ve sosyalizmin mirasını babası Wilhelm Liebknecht’ten devraldı. Hukuk eğitimi aldıktan sonra, SPD’ye katılarak antimilitarizm kampanyaları yürüttü. Liebknecht’in yaşam felsefesi, Luxemburg’unkine benzer şekilde, enternasyonalizm ve devrimci eylem üzerine kuruluydı. O, sosyalizmi bir ahlaki zorunluluk olarak görüyordu; kapitalizmin savaş ve sömürü ürettiğini savunarak, işçilerin silahlarını patronlara çevirmesini öğütlüyordu. Liebknecht, “Anavatan yok, enternasyonal var” sloganıyla tanınıyordu; bu, onun milliyetçiliği reddeden, proleter dayanışmasını merkeze alan felsefesinin özüydü. Kişisel hayatında yumuşak ve şefkatli bir adam olmasına rağmen, politik arenada uzlaşmaz bir devrimciydi. Marksizm’i, günlük mücadelelerin bir parçası haline getirerek, teoriyi pratikle bütünleştirdi.
Liebknecht’in mücadeleleri, cesaretin somutlaşmış haliydi. 1907’de antimilitarizm broşürü nedeniyle hapis yattı; bu, onun ordu içindeki propaganda çalışmalarının bir sonucuydu. Birinci Dünya Savaşı sırasında, Reichstag’da savaş kredilerine karşı oy kullanan tek milletvekiliydi. Bu eylem, onu Alman solunun simgesi haline getirdi. Luxemburg ile birlikte, Spartaküs Birliği’ni kurarak, savaş karşıtı eylemleri örgütledi. Hapishaneden çıktıktan sonra, 1918 Devrimi’nde Berlin’de işçilere önderlik etti; devrimci konseylerde yer aldı ve monarşinin yıkılmasında rol oynadı. Ancak, sosyal demokrat hükümetin Freikorps adlı paramiliter güçlerle ittifakı, devrimi kanla bastırdı. Liebknecht, işçilerin silahlı mücadelesini savunarak, devrimin pasif reformlarla değil, aktif direnişle kazanılacağını haykırdı. Onun mücadelesi, sadece Almanya’yla sınırlı değildi; uluslararası sosyalist kongrelerde, savaşın sona ermesi için çağrılar yaptı.
Luxemburg ve Liebknecht’in ortak mücadeleleri, Alman Devrimi’nin kalbiydi. Birlikte, Spartaküs Birliği’ni kurarak, Komünist Parti’nin temelini attılar. Onlar, farklı kişiliklere sahip olsalar da –Luxemburg teorik derinliğiyle, Liebknecht eylemci cesaretiyle– birbirlerini tamamlıyorlardı. Luxemburg’un keskin zekası, Liebknecht’in kitlesel çekiciliğiyle birleşince, işçi sınıfı için güçlü bir ses oldular. 1919 Ocak’ında, Berlin’deki Spartaküs Ayaklanması sırasında, hükümetin emriyle tutuklandılar ve vahşice öldürüldüler. Luxemburg’un cesedi Lietzensee Gölü’ne atıldı; Liebknecht’in bedeni ise sokaklarda teşhir edildi. Bu cinayetler, sosyal demokrasinin devrimci harekete ihanetinin simgesi oldu.
Bugün, Luxemburg ve Liebknecht’in mirası, sosyalizmin demokratik ve enternasyonalist boyutunu hatırlatıyor. Luxemburg’un “Özgürlük, her zaman muhaliflerin özgürlüğüdür” sözü, otoriter rejimlere karşı bir manifesto niteliğinde. Liebknecht’in savaş karşıtı duruşu, günümüzün militarizmine ışık tutuyor. Onların felsefesi, kapitalizmin krizlerinde kitlelerin rolünü vurgulayarak, devrimin spontan gücünü savunuyor. Anıları, işçi sınıfının mücadelesinde sonsuza dek yaşayacak; çünkü onlar, yok oluşa karşı sosyalizmin bayrağını taşıdılar. Devrim, onların ruhunda devam ediyor.
;){kind=link}
Yorumlar (0)