Can Yücel 100 Yaşında

Can Yücel Datça'da mezarı başında, Datça Demokrasi Platformunun çağrısı ile ölümünün 27. yıldönümünde anıldı. Devrimci aydın, edebiyatçı, şair, çevirmen Can Yücel 26 Ağustos 1926'da İstanbul'da doğdu. Can Baba'yı Datçalılar şiirleriyle andı... Mezar başında yapılan anmadan sonra Demokrasi Platformunun Anma Programı, Hızırşah'ta Belediye'ye ait Kültür Merkezinde şair Emin Şir'in Can Yücel'e ait şiirleri Uğur Sönmez'in sazı eşliğinde okumasıyla devam etti...

Diyelim sapına kadar şair bir herif çıkmış ortaya
Çakmak çakmak gözleri
Meydan ya Taksim ya Beyazıt meydanı
Herkes orda sen de ordasın
Herif bizden söz ediyor bu ülkenin çocuklarından
Yürüyelim arkadaşlar diyor yürüyelim
Özgürlüğe mutluluğa doğru
Her işin başında sevgi diyor
Gözlerin yağmurdan sonra yaprakların yeşili
Bi de başını çeviriyorsun ki
Yanında ben varım

Can Yücel, 21 Ağustos 1926 tarihinde İstanbul'da doğdu. 72 yaşında 12 Ağustos 1999'da İzmir'de hayata veda etti. Ölmek için Datça'yı seçti. Datça'da sevenlerinin kalbinde sonsuzluğa gömüldü. 

Datça Demokrasi Platformu, şair için bir anma programı hazırladı. Bugün (12 Ağustos 1926) Datçalıları anma için mezarı başına çağırdı. Can Baba, mezarı başında devrimci kişiliği, sanatı ve sınıf dostu dünya görüşü hatırlatılarak şiirlerle ve alkışlarla bir kez daha anıldı. Datça Demokrasi Platformunun hazırladığı konuşma metnini Platform sözcüsü Semra Subaşı okudu:

Can Yücel’i anmak, yalnızca bir şairi, bir çevirmeni ya da bir aydını hatırlamak değildir. Onu anmak, sözün eyleme, eylemin de hayata dönüştüğü o nadir ve dimdik duruşu yeniden hissetmektir. Aramızdan ayrılışının yirmi yedinci yılında, bugün yine onun sesiyle, onun inatçılığıyla ve onun ışığıyla bir aradayız.

Can Yücel, kimliğinde birçok özelliği birden taşıyan, ama hiçbirini diğerinin gölgesinde bırakmayan bir söz ve eylem insanıydı. Şiiri kadar politik duruşu, çevirileri kadar yaşayışı, mizahı kadar öfkesiyle bir bütündü. 1960’lı yıllarda Türkiye İşçi Partisi’nde emekten ve emekçiden yana saf tutmayı, aydın olmanın zorunlu bir gereği saydı. Sözüyle, kalemiyle ve varlığıyla o safın içinde yer aldı. Aydın sorumluluğunu salonlardan çıkarıp sokaklara, işçinin yanına taşıdı.

1990’larda ise “Sürekli Aydınlık İçin Bir Dakika Karanlık” eyleminin öncülüğünü yapmaktan geri durmadı. O karanlık dakikalar, aslında birer direniş ışığıydı; Can Yücel o ışığın hem taşıyıcısı hem de en kararlı savunucusuydu. Şiirinin yanında BBC radyosunda haber okudu, çeviriler yaptı, dilin sınırlarını genişletti. Ama hiçbir zaman “masa başı aydın” olmadı. Bir emekçi gibi yaşadı, bir emekçi gibi mücadele etti. Hayatı, düşüncesiyle çelişmeyen nadir insanlardan biriydi.

Mekânını Datça olsun istedi ve Datça’yı mekânı yaptı. Bu tercih, bir kaçış değil, bir kararlılığın ifadesiydi. Denizin, rüzgârın ve sade bir hayatın içinde, direnişini ve şiirini sürdürdü. Ölümü bile o mekâna bağlandı; çünkü Can Yücel, yaşadığı gibi ölmeyi ve ardında duruşunu bırakmayı bilenlerdendi.

Bugün, yirmi yedi yıl sonra, onun sesi hâlâ yankılanıyor. Çünkü Can Yücel’in mücadelesi, yalnızca bir döneme ait değildi. Emekten yana durmak, karanlığa karşı ışık istemek, sözü eyleme dönüştürmek… Bunlar hâlâ güncelliğini koruyor. Onu anmak, bu yüzden bir yas değil; bir yeniden söz verme, bir yeniden dimdik durma çağrısıdır.

Ruhun şad olsun Can Yücel.

Datça’nın rüzgârı, senin şiirlerinle hâlâ esiyor.

Datça Demokrasi Platformu 

 

Anma sırasında görevi dolayısıyla Datça dışında olan Datça Belediye Başkanı Aytaç Kurt'un mesajını Belediye Kültür Müdürü Özgür Mutlu okudu. Mutlu konuşmasında bu yıl kaybettiğimiz DKSD-Datça Kültür Sanat Dayanışması kurucularından devrimci ressam İbrahim Çiftçioğlu'nu da andı: 

Değerli Datçalılar, Can Yücel’in kıymetli dostları,

Bugün, şiiri hayatın kendisi kılan, dizeleriyle bu topraklara derin izler bırakan büyük ustamız Can Yücel’i, onun çok sevdiği Datça’mızda sevgi, saygı ve minnetle anıyoruz.

Muğla’da gerçekleştirilen önemli bir belediye toplantısı nedeniyle bugün fiziksel olarak aranızda bulunamamaktan derin bir üzüntü duyuyorum. Ancak kalbim ve ruhum, Can Baba’nın o eşsiz deryasında, sizlerle birlikte.

Can Yücel, sadece Türk edebiyatının değil; Datça’nın da ruhudur, nefesidir. "Beni Datça'ya gömün" diyerek bu coğrafyaya duyduğu sevgiyi mühürleyen ustamız, duruşuyla, cesaretiyle ve insan sevgisiyle yolumuzu aydınlatmaya devam ediyor.

Onun hatırasını yaşatmak, dizelerine ve miras bıraktığı özgürlük ruhuna sahip çıkmak hepimizin boynunun borcudur. Büyük usta Can Yücel’i bir kez daha saygı ve özlemle anıyor, hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum.

Aytaç Kurt

Anma'da Şair Emin Şir de Can Baba'nın şiirlerinden dizeler okudu:

Mezar başındaki anma'dan sonra Emin Şir, Can Yücel'den okuduğu şiirlerine belediyeye ait Hızırşah Kültür Evi (tarihi Datça Taksiarhon Kilisesinde) Uğur Sönmez'in sazı eşliğinde devam etti.