Datça Özelleştirmeye Karşı Ayakta
Datça’da eski hastane yerleşkesinin özelleştirilmesi, kentin ortak mekanlarının sermayeye peşkeş çekilmesinin en acı örneklerinden biri haline geldi. Bu süreç, yalnızca doğal yapıyı değil, aynı zamanda kentin ortak hafızasına yönelik sistematik bir saldırıyı da beraberinde getiriyor.
Datça, yıllardır sahip olduğu eşsiz doğası, zeytinlikleri, koyları ve sakin yaşamıyla biliniyor. Eski hastane alanı ise uzun yıllar boyunca kent halkının ortak kullanımına açık bir mekan olarak varlığını sürdürdü. Burası, sadece bir sağlık tesisi değil; aynı zamanda Datçalıların buluşma noktası, anılarının biriktirildiği, kent kimliğinin bir parçası olan kamusal bir alandı. Şimdi ise bu alan, özel sermayenin kar hırsına kurban ediliyor. Özelleştirme adı altında kamu arazisi, birkaç yatırımcıya devredilerek, muhtemelen lüks otel, villa veya ticari tesislere dönüştürülme yoluna gidiliyor. Bu, doğanın betona teslim edilmesi anlamına geliyor. Zeytin ağaçları, yeşil alanlar ve deniz manzarası, kısa vadeli rant uğruna yok sayılıyor.
Daha da vahimi, bu dönüşüm kentin ortak hafızasına indirilen bir darbe niteliğinde. Datça halkı, bu alanda çocuklarının doğduğunu, yakınlarını tedavi ettirdiğini, komşularıyla sohbet ettiğini hatırlıyor. Mekânlar, sadece fiziksel yapılardan ibaret değildir; onlar aynı zamanda kolektif belleğin taşıyıcılarıdır. O yerleşkeyi kaybeden Datça, aynı zamanda bir parça tarihini ve aidiyet duygusunu da kaybediyor. Sermaye, doğayı ve kamusal alanı metalaştırırken, insan ilişkilerini, toplumsal bağları ve kent kimliğini de erozyona uğratıyor.
Bu durum, Türkiye’nin birçok yerinde tekrarlanan aynı hikâyenin yerel bir versiyonu: Doğa ve insan, sermayenin sınırsız kar hırsına kurban ediliyor. Kamu yararı yerine özel çıkarlar ön plana çıkarılıyor. Datça gibi hassas ekosistemlere sahip yerlerde bu tür özelleştirmeler, sadece bugünü değil, gelecek nesillerin de mirasını çalıyor.
Datça halkının bu sürece karşı sesini yükseltmesi, ortak mekanlarımızı ve hafızamızı korumak için elzemdir. Çünkü bir kenti yaşanılır kılan, sadece doğal güzellikleri değil, o güzellikleri paylaşan kamusal ruhudur. Bu ruhu kaybettiğimizde, geriye yalnızca beton yığınları ve pişmanlık kalır. Bize bu pişmanlığı yaşatacak olan pratiğin arkasındaki hakikat nedir? İnsanlık buna mecbur mudur ?
Özelleştirme Kapitalist Sistemin Doğasının Gereğidir.
Öncelikle, özelleştirmenin temel mantığını anlamak gerekir. Kapitalist ekonomilerde özelleştirme, devletin “verimsiz” olarak nitelendirdiği kamu işletmelerini özel girişimcilere satmak suretiyle gerçekleştirilir. Savunucuları, bu sürecin rekabeti artıracağını, maliyetleri düşüreceğini ve yenilikleri teşvik edeceğini iddia eder. Ancak yaşanan pratikler her seferinde , bu iddiaların ideolojik bir kılıf olduğunu yeniden doğrular.
Datça’da hastane yerleşkesini satmak, kamuyu zarardan kurtarmak değil, tam tersine halkın ortak mirasını sermayedarlara peşkeş çekmektir. Kamuya ait bu değerli arazi, yıllardır halkın sağlık hizmeti için ayrılmış bir kamusal zenginliktir. Onu bir veya birkaç özel şirkete devretmek, sadece kısa vadeli bir nakit girişi sağlamak adına uzun vadeli kamu yararını feda etmek anlamına gelir. Bu tür satışlar, genellikle “zarar eden kurumları kurtarma” söylemiyle meşrulaştırılmaya çalışılsa da, aslında kamunun elindeki stratejik değerleri özel ellere teslim etmekten başka bir şey değildir.
Halkın ortak değeri olan bu yerleşkeyi mal gibi görüp satışa çıkarmak, sadece bugünümüzü değil, geleceğimizi de gasp etmektir. Gerçek çözüm, kamusal varlıkları korumak ve daha verimli yönetmek olmalı; satmak değil.
Bir diğer kritik nokta, özelleştirmenin kamu yararını nasıl yok saydığıdır. Kamucu ekonomi, toplumun ihtiyaçlarına göre planlanır; kapitalizmde ise piyasa anarşisi hüküm sürer. Özelleştirilen hizmetler, kâr için optimize edilir: Hastaneler hasta seçer, okullar elitistleştirilir, ulaşım pahalılaşır. Yani, süreç eşitlik ilkesine aykırı bir şekilde gelişir
Özelleştirmenin sonuçlardan bir diğeri ise çevresel yıkımı da tetikliyor olmasıdır. Özel şirketler, kısa vadeli kâr için doğal kaynakları talan eder. Örneğin, ormanların veya madenlerin özelleştirilmesi, ekolojik felaketlere yol açar. Bu bağlamda insanlığın uzun vade çıkarıyla ,kapitalizmin kısa vadeli çıkar çelişir: Kapitalizm, kendi mezar kazıcısını üretir, çünkü sınırsız büyüme sürdürülemezdir.
Özelleştirmenin ideolojik boyutu da göz ardı edilemez. Burjuva medyası, özelleştirmeyi “modernleşme” olarak sunar, ama bu bir yanılsamadır. Louis Althusser’in ideolojik devlet aygıtları kavramı, eğitimi ve medyayı bu yanılsamanın taşıyıcısı olarak tanımlar. Özelleştirme, kapitalizmin krizi sırasında sermayenin yükünü devlete aktarmaktır. 2008 küresel krizinde bankaların kurtarılması gibi, zararlar kamulaştırılır, kârlar özelleştirilir. Bu ikiyüzlülük, sistemin çürümüşlüğünü gösterir.
Sonuç olarak, özelleştirme kapitalizmin bir silahıdır. Emekçi sınıfların mücadelesi, bu silahı tersine çevirmeyi gerektirir. üretim araçlarının kamulaştırılmasıyla özgürleşme arasında dolaysız bir ilişki söz konusudur.
;){kind=link}
Yorumlar (0)